Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ekonomistleri Türkiye’de krediler ile ekonomik faaliyet ortasındaki ilişkiyi inceleyen ampirik bir çalışma gerçekleştirdi.
Hande Küçük Yeşil, Pınar Özlü ve Çağlar Yüncüler’in yaptığı çalışmada krediler açısından borçlanıcının hanehalkı mı işletme mi olduğu, kredinin konut ya da ferdî gayeyle kullanıldığı ve yabancı ya da mahallî para olmak üzere hangi para ünitesinden borçlanıldığı bileşenlerine odaklanılıyor.
Araştırmacıların ulaştığı sonuçlara nazaran kredi şoklarının ekonomik faaliyet üzerinde bilhassa birinci iki çeyrekte istatistiksel olarak manalı bir tesiri var.
Ayrıyeten tüketici kredileri ve tıpkı orandaki Türk Lirası cinsi işletme kredilerindeki şoklar tüketim, son iç talep ve GSYİH üzerinde benzeri tesirlere neden olurken, tüketici kredilerinin yatırım üzerindeki tesiri işletme kredilerine kıyasla epeyce sonlu.
Çalışmada Döviz cinsinden işletme kredilerindeki şokların toplam yatırım üzerinde değerli bir tesiri olmasına rağmen özel tüketim ve GSYİH üzerinde çok daha az bir tesiri olduğu tabir ediliyor.
Varılan başka bir sonuç ise konut kredilerinin yatırım üzerindeki tesirinin işletme kredileriyle karşılaştırılabilir olduğu. TCMB ekonomistlerine nazaran bu sonuç konut talebi ile inşaat yatırımları ortasındaki güçlü takviyesi işaret ediyor.
Uzmanlar, finansman ve büyüme ortasındaki ilişkiyi inceleyen ampirik çalışmaların büyük bir kısmının bilgi olarak toplam banka kredilerini kullandığını belirtiyorlar. Fakat borçlanıcı çeşidi hesaba katılmaması durumunda, ulaşılabilecek kıymetli sonuçların gözden kaçırılacağını söz eden TCMB uzmanları, “Farklı tipteki kredilerin aktifliğinin tahlili finans kesiminin gerçek faaliyeti hangi kanallardan teşvik ettiğini anlamamıza yardım ediyor.” diyor.
Bununla birlikte kredi şoklarının transfer sistemi hakkındaki tüm resmi görmeye yönelik olarak, her bir bileşende kredi şoklarını daha net belirlemek, bu şokların gerçek efektif döviz kuru, dış istikrar ve enflasyon üzere öteki makro ekonomik değişkenler üzerindeki tesirlerini tahlil etmek için daha fazla araştırma yapılması gerektiğinin altı çiziliyor.
Ayrıyeten çalışmada vurgulanan bir nokta kısa vadeli ve uzun vadeli tesirlerin ayrımının yapılmasının da kritik kıymette olduğu.
Çünkü kredi büyümesi kısa vadede büyümeyi tetikleyecek olmasına rağmen makro finansal riskleri artırıp orta ve uzun vadede büyüme dinamiklerini olumsuz etkileyebilir.
Bloomberg HT
