Türk yerel yatırımcılarının pay senedi varlıkları, 2023 yılını dikkat çekici bir büyüme ile tamamlayarak rekor seviyeye ulaştı. Yıl sonunda toplam pay senedi portföyü 1.56 trilyon TL‘ye ulaşırken, bu rakam 2022 sonuna göre yüzde 32.1’lik bir artışı temsil ediyor. Bu çarpıcı büyümede yüksek enflasyon ortamı, düşük faiz politikaları ve özellikle yeni halka arzların yatırımcı tabanını genişletmesi etkili oldu.
Borsa İstanbul’un 2023 yılında gösterdiği yüzde 36’ya yakın yükseliş de yerli yatırımcının ilgisini canlı tutan önemli faktörlerden biriydi. Böylece Türkiye’deki toplam yerli yatırımcı sayısı 8.5 milyona ulaşarak finans piyasalarındaki dinamizmi gözler önüne serdi.
Büyümenin Arka Planı: Neden 2023 Bir Rekor Yılı Oldu?
2023 yılı, yerel yatırımcıların pay senedi piyasasına yönelmesinde birden fazla makroekonomik ve piyasa dinamiklerinin kesiştiği bir dönem oldu:
- Yüksek Enflasyon: Paranın değerini koruma güdüsüyle, yatırımcılar enflasyondan korunmak için alternatif yatırım araçlarına yöneldi. Pay senedi piyasası, bu dönemde öne çıkan seçeneklerden biriydi.
- Düşük Faiz Ortamı: Yılın büyük bir bölümünde uygulanan düşük faiz politikaları, mevduat getirilerini cazip olmaktan çıkararak sermayeyi borsa gibi daha yüksek getiri potansiyeli sunan alanlara itti.
- Halka Arzlar: Özellikle bireysel yatırımcılar için cazip koşullar sunan halka arzlar, piyasaya hem yeni şirketler hem de milyonlarca yeni yatırımcı kazandırdı.
- BIST 100 Performansı: Borsa İstanbul BIST 100 endeksinin yıl genelinde kaydettiği güçlü performans, mevcut yatırımcıların portföy değerlerini artırırken, yeni yatırımcılar için de çekici bir tablo çizdi.
Yatırımcı Profili ve Varlık Dağılımı
2023 sonu itibarıyla 1.56 trilyon TL’lik toplam pay senedi varlığının dağılımı şu şekildedir:
- Bireysel Yatırımcılar: 914 milyar TL ile toplam pay senedi varlığının yüzde 58.6‘sını oluşturdu. Bireysel yatırımcıların varlıkları 2022’ye göre yüzde 26.3 oranında büyüdü.
- Kurumsal Yatırımcılar: 646 milyar TL ile toplamın yüzde 41.4‘ünü elinde bulundurdu. Kurumsal yatırımcıların pay senedi varlıkları ise yüzde 41.5 gibi daha yüksek bir oranda artış gösterdi. Bu durum, kurumsal aktörlerin piyasaya olan güveninin ve pozisyon artışlarının bir göstergesi olarak yorumlanabilir.
Bireysel Yatırımcı Demografisi
Bireysel yatırımcıların cinsiyet ve yaş dağılımı da piyasanın yapısı hakkında önemli bilgiler sunuyor:
- Cinsiyet Dağılımı: Bireysel yatırımcıların yüzde 74’ü erkek (676 milyar TL varlık), yüzde 26’sı kadın (238 milyar TL varlık) yatırımcılardan oluşuyor.
- Yaş Dağılımı:
- 18-24 Yaş: 1.1 milyon yatırımcı, 29 milyar TL varlık
- 25-34 Yaş: 2.1 milyon yatırımcı, 107 milyar TL varlık
- 35-44 Yaş: 1.7 milyon yatırımcı, 194 milyar TL varlık
- 45-54 Yaş: 1.2 milyon yatırımcı, 218 milyar TL varlık
- 55-64 Yaş: 0.7 milyon yatırımcı, 169 milyar TL varlık
- 65 Yaş ve Üzeri: 0.5 milyon yatırımcı, 196 milyar TL varlık
Bu dağılımda, özellikle genç yaş gruplarındaki yatırımcı sayısındaki artış dikkat çekerken, varlık büyüklüğü açısından daha olgun yaş gruplarının piyasada daha fazla sermayeye sahip olduğu görülmektedir.
Halka Arzların Piyasaya Etkisi
2023 yılında gerçekleştirilen halka arzlar, yerli yatırımcı tabanının genişlemesinde kilit rol oynadı. Yıl boyunca 54 şirketin halka arz edilmesiyle yaklaşık 79.5 milyar TL‘lik bir kaynak piyasaya kazandırıldı. Bu süreç, pay senedi piyasasına 5.6 milyon yeni yatırımcıyı çekerken, bu yatırımcıların 3.8 milyonu daha önce hiç borsada işlem yapmamış kişilerden oluşuyordu.
Halka arzlar, “borsa okuryazarlığını” artırarak ve yatırım kültürünü yaygınlaştırarak Türkiye’de sermaye piyasalarının demokratikleşmesine önemli katkılar sağladı. Bu yeni yatırımcı akını, yerel pay senedi varlıklarındaki büyümenin sürdürülebilirliği açısından da olumlu bir işaret olarak değerlendiriliyor.
