Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen e-ihracat destek programlarında önemli bir kapsam daraltılmasına gidildi. 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren yürürlüğe giren yeni düzenlemelerle birlikte, e-ihracat yapmak isteyen firmalara yönelik bazı kritik destek kalemleri kapsam dışına çıkarıldı. Bu karar, özellikle uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırmayı hedefleyen Türk firmaları arasında şimdiden stratejik yeniden değerlendirmelere yol açtı.
Resmi Gazete’de yayımlanarak kesinleşen karara göre, sanal fuar katılımları, e-ticaret yazılım lisansları, yurt dışı depo kiraları, dijital pazarlama faaliyetleri, uluslararası pazar yeri komisyon ödemeleri ve pazar araştırması seyahatleri gibi birçok kalem için yeni başvurular artık kabul edilmeyecek. Bu durum, Türkiye’nin e-ihracat ekosistemindeki büyüme dinamiklerini ve firmaların globalleşme stratejilerini yakından etkileyecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
E-İhracat Desteklerinde Neler Değişti?
Yeni düzenlemeyle birlikte, daha önce e-ihracatın başlangıç ve büyüme aşamalarında önemli finansal kolaylıklar sağlayan destekler büyük ölçüde budandı. Bu değişiklikler, özellikle yeni pazarlara açılmayı planlayan KOBİ’ler için ek maliyetler ve operasyonel zorluklar anlamına gelebilir. İşte kapsam dışı bırakılan başlıca destek kalemleri ve önceki şartları:
- Sanal Fuar Katılım Desteği: Firmaların uluslararası sanal fuarlara katılımları için %50 oranında ve 3 yıl boyunca yıllık 2.000 dolara kadar sağlanan destek kaldırıldı.
- E-ticaret Yazılım Lisans Desteği: E-ihracat operasyonları için kritik olan yazılım lisans bedellerine yönelik %50 oranında ve 3 yıl boyunca yıllık 2.000 dolara kadar olan destek sona erdi.
- Yurt Dışı Depo Kira Desteği: Küresel lojistik ağlarının temelini oluşturan yurt dışı depo kiraları için %50 oranında ve 2 yıl boyunca yıllık 10.000 dolara kadar verilen destek artık sağlanmayacak.
- Dijital Pazarlama ve Reklam Desteği: Yurt dışı pazarlarda marka bilinirliği ve satış artışı için elzem olan dijital pazarlama ve reklam faaliyetlerine yönelik %50 oranında ve 3 yıl boyunca yıllık 25.000 dolara kadar olan destek de kaldırılanlar arasında.
- Pazar Yeri Komisyon Desteği: Uluslararası e-ticaret platformlarında satış yapan firmaların ödediği komisyonlara %50 oranında ve 3 yıl boyunca yıllık 25.000 dolara kadar sağlanan destek de yeni başvurularda geçerli olmayacak.
- Pazar Araştırması ve Pazara Giriş Seyahat Desteği: Yeni pazarlara giriş stratejisi kapsamında yapılan seyahatlerin personel başına %50 oranında ve yıllık 5.000 dolara kadar olan konaklama ve ulaşım giderleri desteği de artık bulunmuyor.
Hangi Destekler Devam Ediyor?
Kapsam daraltılmasına rağmen, e-ihracat yapan firmalar için bazı önemli destekler devam etmektedir. Özellikle operasyonel ve stratejik danışmanlık hizmetlerine yönelik destekler, firmaların küreselleşme süreçlerinde hala kritik bir rol oynamaktadır:
- Ürün listeleme/katalog çeviri hizmeti desteği
- E-ihracat sitesi üyelik desteği
- Pazar analizi raporu desteği
- Dijital pazarlama danışmanı hizmeti desteği
Firmalar, bu kalemler üzerinden yıllık azami 50.000 dolarlık toplam destek üst limitinden yararlanmaya devam edebileceklerdir. Ancak, yeni listede yer alan bu kalemlerin, kaldırılan diğer desteklerin yaratacağı boşluğu ne ölçüde telafi edeceği e-ihracat sektörü temsilcileri arasında soru işaretleri yaratmaktadır.
Kimler ve Ne Zaman Etkilenecek?
Bu karar, 1 Ocak 2024 tarihinden sonra e-ihracat desteklerinden ilk kez yararlanmak üzere başvuru yapacak firmaları doğrudan etkileyecek. Daha önce belirtilen desteklerden yararlanmaya hak kazanmış ve onaylanmış projeleri bulunan firmaların mevcut destek süreçleri ise herhangi bir kesintiye uğramayacak ve planlandığı şekilde devam edecek. Ancak yeni ve genişletilmiş destek beklentisi içinde olan veya yeni bir başvuru yapmayı düşünen firmalar için bu durum, planlarında önemli revizyonlara gitmeleri gerektiği anlamına geliyor.
Kararın Sektöre Potansiyel Etkileri
E-ihracatın Türkiye ekonomisi için stratejik bir büyüme motoru olduğu düşünüldüğünde, desteklerdeki bu daraltma kararı sektörde farklı yorumlara yol açtı. Bir yandan, desteklerin daha odaklı, hedefe yönelik ve verimli kullanılması amaçlanıyor olabilir. Ancak diğer yandan, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) dijitalleşme ve küreselleşme süreçlerinde karşılaşacakları maliyet yükünü artırarak, uluslararası pazarlara giriş bariyerlerini yükseltme potansiyeli taşıdığı da vurgulanıyor. Sektör temsilcileri, Ticaret Bakanlığı’nın bu adımı, desteklerin etkinliğini artırma ve kaynakları daha stratejik alanlara yönlendirme çabasının bir parçası olarak değerlendirirken, e-ihracatın sürdürülebilir büyümesi için alternatif ve tamamlayıcı mekanizmaların geliştirilmesi gerektiğinin altını çizmektedir.
