Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, tarımsal girdi fiyatları (TARIM-ÜFE) Kasım 2023’te bir önceki aya kıyasla yüzde 1,84 oranında artış gösterdi. Bu artış, yıllık bazda ise Kasım 2022’ye göre yüzde 36,94‘e ulaştı. Tarım sektöründeki bu maliyet baskısı, hem üreticilerin kârlılığını hem de nihai gıda fiyatlarını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.
Kasım ayındaki bu yükseliş, genel olarak tarımsal üretimde kullanılan mal ve hizmetler ile tarımsal yatırımların maliyetlerinde görülen artışlardan kaynaklanıyor. Özellikle enerji fiyatlarındaki artış ve bazı kalemlerdeki yüksek yıllık değişimler dikkat çekiyor.
Kasım Ayında Hangi Girdilerde Artış Yaşandı?
TÜİK’in raporuna göre, Kasım 2023’te bir önceki aya göre ana gruplardaki değişimler şu şekilde gerçekleşti:
- Tarımsal amaçlı kullanılan mal ve hizmetler: Yüzde 1,84 artış.
- Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler: Yüzde 1,81 artış.
- Tarımsal olmayan mal ve hizmetler: Yüzde 1,85 artış.
Detaylı incelemede ise, tarımsal amaçlı kullanılan mal ve hizmetlerdeki bazı alt gruplarda önemli değişimler gözlendi:
- Enerji: Yüzde 4,94 ile en yüksek artışı gösteren kalem oldu.
- Bitki koruma ürünleri: Yüzde 1,87 artış.
- Veteriner harcamaları: Yüzde 1,64 artış.
- Hayvan yemi: Yüzde 1,77 artış.
- Malzeme ve ekipman bakım onarımı: Yüzde 2,82 artış.
- Diğer mal ve hizmetler ise yüzde 1,27 oranında arttı.
- Olumlu bir gelişme olarak, gübre ve toprak iyileştiricilerde yüzde 1,74 oranında bir düşüş kaydedildi.
Tarımsal yatırıma yönelik kalemlerde ise binalar yüzde 2,18, makine ve ekipmanlar yüzde 1,43 oranında zamlandı.
Yıllık Bazda Durum Ne? En Çok Artan Kalemler Hangileri?
Kasım 2022’ye göre Kasım 2023 dönemini kapsayan yıllık değişimlerde de maliyet baskısının devam ettiği görülüyor. Tarımsal girdi fiyatları endeksi yıllık bazda yüzde 36,94 artarken, ana gruplarda ise şu yükselişler kaydedildi:
- Tarımsal amaçlı kullanılan mal ve hizmetler: Yüzde 36,69 artış.
- Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler: Yüzde 39,26 artış.
- Tarımsal olmayan mal ve hizmetler: Yüzde 36,85 artış.
Alt Gruplardaki Yıllık Değişimler
Özellikle tarımsal amaçlı kullanılan mal ve hizmetler içinde, bazı kalemlerdeki yıllık artışlar dikkat çekici boyutta:
- Enerji: Yüzde 51,27
- Bitki koruma ürünleri: Yüzde 49,19
- Veteriner harcamaları: Yüzde 42,92
- Malzeme ve ekipman bakım onarımı: Yüzde 41,16
- Hayvan yemi: Yüzde 36,00
- Diğer mal ve hizmetler ise yüzde 29,07 oranında arttı.
- Gübre ve toprak iyileştiricilerde ise yıllık artış yüzde 20,89 ile diğer kalemlere göre daha sınırlı kaldı.
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerde ise binalar yıllık yüzde 49,70 artarken, makine ve ekipmanlar yüzde 28,85 yükseldi.
Bu Rakamlar Ne Anlama Geliyor?
Tarımsal girdi fiyatlarındaki bu artışlar, üreticilerin maliyetlerini doğrudan yükseltiyor. Özellikle enerji, bitki koruma ürünleri ve veteriner harcamalarındaki yüksek oranlı yıllık artışlar, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından önemli bir zorluk teşkil ediyor. Üreticilerin artan maliyetleri, ürün fiyatlarına yansıtma çabası içinde olmaları beklenirken, bu durum nihai tüketicinin gıda enflasyonuyla daha fazla karşılaşmasına neden olabilir. Gübre fiyatlarındaki görece düşük yıllık artış ve aylık düşüş, üretim maliyetleri üzerindeki baskıyı bir miktar hafifletse de, genel tablo tarımsal sektörde maliyet kaynaklı enflasyonist baskının sürdüğünü gösteriyor.
Borsa Haber Online olarak, bu verilerin gıda sektöründeki şirketlerin kârlılıklarını ve hisse senedi performanslarını nasıl etkileyeceğini yakından takip edeceğiz.
