Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan son verilere göre, Türk Lirası’nın reel etkin kurunda yıllık bazda 2,57 puanlık bir gerileme yaşandı. Kasım 2023 itibarıyla 57,65 seviyesine inen reel etkin kur, ülke ekonomisi ve piyasalar üzerinde önemli yansımaları olabilecek bir durumu işaret ediyor.
Kasım 2022’de 60,22 puan seviyesinde bulunan reel etkin kur, bir yıl içinde kayda değer bir düşüşle Türk Lirası’nın döviz sepeti karşısındaki değer kaybını gözler önüne serdi. Bu gerileme, özellikle ihracatçılar ve ithalatçılar için piyasa dinamiklerinde yeni dengeler yaratma potansiyeli taşıyor.
Reel Etkin Kur Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Reel etkin kur (REK), bir ülkenin parasının ticaret yaptığı ülkelerin paralarına karşı ağırlıklı ortalama değerini gösteren kritik bir ekonomik göstergedir. TCMB tarafından hesaplanan bu endeks, Türk Lirası’nın dış değerini kapsamlı bir şekilde analiz etmek için kullanılır. Hesaplamasında şu ana unsurlar dikkate alınır:
- Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE): Enflasyonun kur üzerindeki etkisini ölçmek için kullanılır.
- İkili Reel Döviz Kurları: Türkiye’nin başlıca ticaret ortaklarının para birimlerine karşı Türk Lirası’nın değerini gösterir.
- Dış Ticaret Payları: Her bir ticaret ortağının Türkiye’nin toplam dış ticaret hacmindeki payı, ağırlıklandırma faktörü olarak kullanılır.
Endeksin 100’ün altına inmesi, Türk Lirası’nın söz konusu para birimlerine karşı reel olarak değer kaybettiğini, yani ülke ürünlerinin yabancılar için daha ucuz, ithal ürünlerin ise yurt içinde daha pahalı hale geldiğini gösterir.
Son Veriler Ne Gösteriyor?
TCMB verilerine yakından bakıldığında, reel etkin kurdaki düşüşün sadece yıllık bazda değil, aylık bazda da devam ettiği görülüyor:
- Kasım 2023: 57,65 puan
- Ekim 2023: 59,85 puan (Önceki açıklama olan 60,18 puan revize edildi.)
- Kasım 2022: 60,22 puan
Ekim ayındaki revizyonun aşağı yönlü olması da, Türk Lirası’nın reel değerindeki erimenin tahminlerden daha belirgin olduğunu ortaya koyuyor.
Düşüşün Ekonomiye Etkileri
Reel etkin kurdaki düşüş, Türk ekonomisi için hem fırsatlar hem de zorluklar barındırır:
- İhracata Katkı: Türk Lirası’nın reel olarak değer kaybetmesi, Türk mallarının uluslararası piyasalarda daha rekabetçi hale gelmesini sağlar. Bu durum, ihracatın artırılmasına ve dış ticaret açığının kapatılmasına olumlu katkı sağlayabilir.
- İthalat Maliyetleri: Yurt dışından alınan ürün ve hizmetlerin TL karşılığı maliyetleri artar. Bu durum, özellikle ara mal ve yatırım malı ithalatına bağımlı sektörler için üretim maliyetlerini yükselterek enflasyonist baskıyı artırabilir.
- Enflasyon ve Satın Alma Gücü: İthal ürünlerin pahalılaşması genel enflasyon seviyesini yukarı çekebilir. Bu da vatandaşların alım gücünde düşüşe yol açarak yaşam standartlarını olumsuz etkileyebilir.
- Döviz Rezervleri ve Para Politikası: Reel kurdaki değişimler, Merkez Bankası’nın döviz rezervleri üzerindeki baskıyı ve uyguladığı para politikalarının etkinliğini doğrudan etkiler. Değer kaybı, kur korumalı mevduat gibi araçların maliyetini de artırabilir.
Borsa Haber Online olarak, Türk Lirası’nın seyrini ve reel etkin kurdaki gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğiz. Ekonomik göstergelerdeki bu tür değişimler, yatırımcılar ve piyasa aktörleri için stratejilerini gözden geçirme gerekliliği doğurmaktadır.
