Hazine ve Maliye Bakanlığı, son dönemde kamuoyunda tartışma konusu olan “yüksek faiz ödemesi” iddialarına ilişkin kapsamlı bir açıklama yaparak, söz konusu söylemlerin yanıltıcı olduğunu ve manipülatif bir algı oluşturmaya yönelik olduğunu belirtti. Bakanlık, borç stokunun yapısı ve ortalama faiz maliyetlerine dair detaylı veriler sunarak, Türkiye’nin kamu borç yükünün uluslararası standartların oldukça altında olduğunu vurguladı.
Bakanlık açıklamasına göre, Türkiye’nin kamu borcu için ödenen faizlerin “yüksek” olduğu yönündeki eleştiriler, gerçek borçlanma maliyetleri ve ekonomik göstergelerle örtüşmüyor. Yapılan açıklamada, borç servisinin maliyeti hesaplanırken, tüm borçlanmaların ortalama faiz oranlarının dikkate alınması gerektiği, basit faiz hesaplamalarının yanıltıcı sonuçlar doğurduğu ifade edildi.
Hazine’nin Faiz Ödemesi İddialarına Yanıtı
Neden Bu İddialar Ortaya Atıldı?
Kamuoyunda ve muhalefet partilerinden gelen eleştiriler, özellikle Türkiye’nin bütçe içerisindeki faiz giderlerinin yüksek seyrettiği ve bankalara “tefeci faizi” ödendiği iddialarına dayanıyordu. IMF ve Dünya Bankası raporlarının da bu iddialara gerekçe gösterilmesiyle tartışma alevlenmişti. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu iddiaların uluslararası kuruluşların raporlarından çarpıtılarak aktarıldığını ve bağlamından koparıldığını belirtti.
Borç Stokunun Yapısı ve Ortalama Maliyetler Ne Durumda?
Hazine ve Maliye Bakanlığı, Türkiye’nin borç stokunun büyük bir kısmının sabit faizli iç borçlardan oluştuğunu açıkladı. Buna göre:
- İç borçlanmanın yaklaşık %90’ı sabit faizli menkul kıymetlerden oluşuyor. Bu durum, piyasa faiz oranlarındaki dalgalanmaların borç servis maliyetine etkisini sınırlıyor.
- Dış borç stokunun önemli bir bölümü ise döviz cinsinden. Toplam borcun yaklaşık %60’ı döviz bazlı.
- 2023 yılı itibarıyla Hazine’nin ortalama borçlanma maliyetleri ise oldukça makul seviyelerde gerçekleşti:
- İç borçlanmada ortalama faiz oranı: %10,9
- Dış borçlanmada (USD ve EUR bazında eşdeğeri) ortalama faiz oranı: %7,8
- Tüm borç portföyü için ortalama faiz maliyeti: %9,9
Bakanlık, bu rakamların, iddia edildiği gibi fahiş faiz oranları ödenmediğini açıkça gösterdiğini belirtti.
Türkiye’nin Borç Yükü Uluslararası Kriterlere Göre Nerede Duruyor?
Hazine ve Maliye Bakanlığı, faiz ödemelerinin değerlendirilmesinde borç stokunun milli gelire oranının kritik önem taşıdığını vurguladı. Türkiye’nin kamu borç yükünün uluslararası karşılaştırmalarda oldukça avantajlı bir konumda olduğu ifade edildi:
- 2023 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla Türkiye’nin AB tanımlı genel yönetim borç stokunun GSYH’ye oranı %30,1 olarak gerçekleşti.
- Bu oran, Maastricht kriteri olan %60‘ın, gelişmekte olan ülkeler ortalaması olan %69,5‘in ve AB ortalaması olan %79,7‘nin oldukça altında seyrediyor.
Düşük borç/GSYH oranı sayesinde, faiz oranları belirli bir seviyede olsa bile bütçe üzerindeki yükün gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkeye kıyasla daha yönetilebilir olduğu belirtildi.
Gelecek Dönem Faiz Giderleri ve Maliye Politikası
Bakanlık, Orta Vadeli Program (OVP) hedeflerine de değinerek, bütçe faiz giderlerinin GSYH’ye oranının gelecek dönemde nasıl seyredeceğine dair beklentilerini paylaştı:
- 2023 yılı için faiz giderlerinin GSYH’ye oranının %3,4 olması öngörülüyor.
- 2024 yılında, uygulanan sıkı para politikası ve enflasyonla mücadele adımları nedeniyle bu oranın %4,5 seviyesine çıkması bekleniyor.
- Ancak 2025 yılında %3,8‘e, 2026 yılında ise %3,5‘e düşerek AB ortalamasının altında kalmaya devam etmesi hedefleniyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, mali disiplinden taviz vermeden yapısal reformlara devam ederek faiz yükünü azaltma ve kamu finansmanını güçlendirme kararlılığını sürdüreceğini ifade etti.
Hazine’den ‘yüksek faiz ödemesi’ hakkında açıklama neydi?
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ‘yüksek faiz ödemesi’ hakkındaki açıklaması, kamuoyundaki iddiaların aksine, Türkiye’nin kamu borçlanma maliyetlerinin manipülatif iddialarda belirtildiği kadar yüksek olmadığını ve kamu borç stokunun GSYH’ye oranının uluslararası standartların oldukça altında olduğunu belirtmektedir. Bakanlık, ortalama borçlanma faiz oranları ve düşük borç/GSYH oranı ile mali disiplinin sürdürüldüğünü vurgulamıştır.
