Türk turizminin lokomotif sektörlerinden seyahat acenteleri, özellikle artan maliyetler ve haksız rekabetle boğuşurken, İzmit Seyahat Acentaları ve Turizmciler Derneği (İSATAG) Başkanı Aylin Özsavaş’tan kritik bir çağrı geldi. Turizm Haftası vesilesiyle yapılan açıklamada, sektörün yapısal sorunlarına köklü çözümler getirilmesi gerektiği vurgulandı. Özsavaş, “Seyahat acentelerinin yaşadığı ekonomik ve yasal boşluklardan kaynaklanan sorunlar derinleşiyor. Bu durum hem sektöre hem de tüketiciye zarar veriyor,” ifadelerini kullandı.
Sektör temsilcileri, pandeminin ardından toparlanmaya çalışan turizm acentelerinin yeni ve karmaşık sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Enflasyonist ortamda yükselen işletme giderleri, sektörün sürdürülebilirliğini tehdit eden başlıca unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Ancak asıl tehlike, yasal düzenlemelerdeki boşlukları fırsat bilen illegal faaliyetlerin yarattığı haksız rekabet ortamı.
Haksız Rekabet: Kimler ve Nasıl?
Aylin Özsavaş, seyahat acentelerinin karlılığını ve itibarını derinden etkileyen haksız rekabetin farklı boyutlarını detaylandırdı:
- Lisanssız İşletmeler: Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) belgesi olmayan ve hiçbir yasal yükümlülüğü bulunmayan kişi veya kurumların, turizm hizmetleri sunarak piyasada faaliyet göstermesi, en büyük sorunlardan biri. Bu tür işletmeler, vergi, sigorta ve diğer yasal gerekliliklerden muaf oldukları için çok daha düşük maliyetle hizmet sunabiliyor.
- Sosyal Medya Etkisi: “Sosyal medya fenomenleri” ve “influencer” olarak bilinen kişilerin, yetkili acente belgesi olmaksızın, kişisel sosyal medya hesapları üzerinden tur organizasyonları yapması veya aracılık etmesi, mevzuattaki boşlukların istismar edildiğini gösteriyor. Bu durum, hem yasal acentelerin iş hacmini düşürüyor hem de tüketicileri güvencesiz hizmetlerle karşı karşıya bırakıyor.
- Korsan Taşımacılık: Özellikle günübirlik turlar ve gezilerde, D2 yetki belgesi bulunmayan otobüslerle yapılan taşımacılık, hem güvenlik riskleri barındırıyor hem de yasal taşımacılık firmalarının rekabet gücünü zayıflatıyor.
Yapısal Sorunlara Kimler Çözüm Getirmeli?
Özsavaş’a göre, seyahat acentelerinin yaşadığı bu yapısal sorunların çözümü, çok yönlü bir yaklaşım ve güçlü bir iş birliği gerektiriyor:
- Mevzuat Güncellemesi: Dijitalleşen dünyada ortaya çıkan yeni nesil turizm faaliyetlerini de kapsayacak şekilde yasal düzenlemelerin ve yönetmeliklerin hızla güncellenmesi büyük önem taşıyor. Özellikle sosyal medya üzerinden yapılan yasa dışı faaliyetlerin önüne geçecek somut adımlar atılmalı.
- Denetimlerin Artırılması: İllegal faaliyet gösteren kişi ve kurumlara yönelik denetimlerin artırılması ve cezai yaptırımların caydırıcı hale getirilmesi şart. Bu konuda belediyeler, güvenlik güçleri (jandarma, emniyet) ve TÜRSAB arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gerekiyor.
- Tüketici Bilinci: Tüketicilerin, seyahat hizmeti alırken mutlaka TÜRSAB belgeli acenteleri tercih etmeleri yönünde bilinçlendirilmesi, yasa dışı faaliyetlerin önüne geçmede önemli bir rol oynayacaktır.
- Kurumlar Arası İş Birliği: Kültür ve Turizm Bakanlığı, TÜRSAB, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları arasında sürekli bir diyalog ve iş birliği mekanizması kurulması, sektörün geleceği açısından hayati önem taşıyor.
İSATAG Başkanı Aylin Özsavaş, yasalara uygun hareket eden seyahat acentelerinin desteklenmesinin, hem sektörün kalitesini artıracağını hem de tüketici haklarının korunmasına katkı sağlayacağını belirtti. “Haksız rekabetin önlenmesi, kayıt dışı ekonominin daraltılması ve sektörün daha sağlıklı bir yapıya kavuşması için tüm paydaşların el birliğiyle hareket etmesi zorunludur,” diyerek sözlerini tamamladı.
Türk turizminin geleceği, seyahat acentelerinin karşılaştığı bu karmaşık sorunlara getirilecek acil ve kalıcı çözümlere bağlı görünüyor. Aksi takdirde, sektörün itibar ve karlılık kaybı daha da derinleşebilir.
