Avrupa Birliği (AB) ile Hindistan arasında imzalanması beklenen serbest ticaret anlaşması (STA), Türkiye ekonomisi için ciddi riskler barındırıyor. Özellikle 2024 yılında resmileşmesi öngörülen bu anlaşma, Türkiye’nin en büyük ihracat pazarı olan AB’deki rekabet dengesini kökten değiştirebilir. Anlaşma, AB ile Gümrük Birliği içinde olan Türkiye’yi, özellikle tekstil ve tarım sektörlerinde Hint ürünleriyle haksız bir rekabete sokma potansiyeline sahip.
Peki, bu anlaşma Türkiye ekonomisi için tam olarak ne anlama geliyor? Kısaca ifade etmek gerekirse, AB-Hindistan STA’sı, Hindistan’ın düşük üretim maliyetleriyle AB pazarına gümrüksüz erişimini sağlayarak, benzer ürünlerde AB’ye ihracat yapan Türk firmalarını maliyet ve fiyat avantajı açısından dezavantajlı duruma düşürecektir. Bu durum, Türk ihracatçılarının pazar payı kaybetmesine, dolayısıyla döviz gelirlerinde azalmaya ve sektörlerde istihdam baskısına yol açabilir.
Anlaşmanın Arka Planı ve Kapsamı
AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması görüşmeleri, aslında uzun bir geçmişe dayanıyor. İlk olarak 2007 yılında başlayan müzakereler, çeşitli nedenlerle 2013’te duraklamış, ancak 2022 yılında tekrar ivme kazanarak masaya geri dönmüştü. Günümüzde son aşamaya gelinen ve 2024 yılı içinde imzalanması hedeflenen bu anlaşma, sadece sanayi ürünlerini değil, aynı zamanda tarım ürünlerini, hizmetleri, kamu alımlarını, fikri mülkiyet haklarını, yatırımları ve sürdürülebilirlik konularını da kapsayan geniş bir çerçeveye sahip.
AB’nin benzer bir anlaşmayı daha önce Vietnam ile imzalaması ve bunun Türkiye’nin tekstil ihracatına olumsuz etkileri, Hindistan ile yapılacak anlaşmanın potansiyelini gözler önüne seriyor. Hindistan, küresel ekonomide büyük bir oyuncu olması ve devasa üretim kapasitesiyle, AB pazarında çok daha büyük bir etki yaratma potansiyeline sahip.
Hangi Sektörler Risk Altında?
Tekstil ve Hazır Giyim Sektörü
- Neden Riskli? Hindistan, pamuk üretimi ve tekstil endüstrisindeki köklü geçmişi ve düşük işçilik maliyetleriyle dünya genelinde rekabetçi bir konumdadır. AB’ye gümrüksüz erişim elde etmesi, özellikle pamuk bazlı ürünler, denim ve konfeksiyon gibi alanlarda Türk firmalarının pazar payını ciddi şekilde tehdit edecektir.
- Beklenen Etki: Türk tekstil ve hazır giyim ihracatında düşüş, üretimde daralma ve istihdam kayıpları yaşanması riski.
Tarım Sektörü
- Neden Riskli? Hindistan, birçok tarım ürününün küresel tedarikçisi konumundadır. Taze meyve ve sebzelerden işlenmiş gıdalara kadar geniş bir yelpazede tarım ürünleri üretebilmektedir. Anlaşma ile bu ürünlerin AB pazarına gümrüksüz girmesi, Türkiye’nin AB’ye yaptığı tarım ihracatını olumsuz etkileyebilir.
- Beklenen Etki: Türk tarım ürünlerinin AB pazarındaki rekabet gücünün zayıflaması ve çiftçilerin gelirlerinde düşüş potansiyeli.
Türkiye’nin Gümrük Birliği Açmazı ve Çözüm Arayışları
Türkiye, AB ile Gümrük Birliği içinde olduğu için, AB’nin üçüncü ülkelerle imzaladığı STA’ları uyum sağlamak adına kendisinin de benzer anlaşmaları imzalaması beklenir. Ancak Hindistan, Türkiye ile bir STA imzalamaya sıcak bakmıyor. Bu durum, Türkiye için ciddi bir açmaz yaratıyor:
- Eğer Türkiye, Hindistan ile bir STA imzalamazsa, AB-Hindistan STA’sından kaynaklanan bir “asimmetrik erişim” durumu ortaya çıkabilir. Bu senaryoda, Hint ürünleri AB üzerinden Türkiye pazarına gümrüksüz girebilirken (Gümrük Birliği’nin ortak dış tarife yapısı nedeniyle), Türk ürünleri Hindistan’a gümrüksüz erişim sağlayamayacaktır.
- Bu durum, Türk firmalarını hem AB pazarında hem de kendi iç pazarında Hint malları karşısında dezavantajlı hale getirecektir.
Bu büyük sınava karşı Türkiye’nin acil stratejiler geliştirmesi gerekmektedir. Üretim maliyetlerini düşürme, katma değerli ürünlere odaklanma, teknoloji yatırımlarını artırma, Ar-Ge faaliyetlerini hızlandırma ve yeni pazar arayışlarına yönelme gibi adımlar, rekabet gücünü korumak adına hayati öneme sahiptir. AB ile Gümrük Birliği’nin güncellenmesi veya bu tür anlaşmalara karşı Türkiye’nin çıkarlarını koruyacak diplomatik çözümler üretilmesi de elzemdir.
AB-Hindistan Ticaret Anlaşması Türkiye Ekonomisi İçin Ne Anlama Geliyor?
Kesin Cevap: AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması, Türkiye ekonomisi için, özellikle tekstil ve tarım sektörlerinde, AB pazarındaki rekabet gücünü zayıflatma ve Hindistan’dan gelecek düşük maliyetli ürünler karşısında dezavantajlı duruma düşme riski anlamına gelmektedir. Türkiye’nin Gümrük Birliği üyeliği nedeniyle ortaya çıkan “asimmetrik erişim” sorunu, Türk ürünlerinin AB ve iç pazarda Hint ürünleri karşısında zorlanmasına yol açabilecek ciddi bir tehdit oluşturmaktadır.
