Vergi mevzuatımız, mükelleflerin beyan ettiği gelir vergisi istisna ve indirimlerinin doğruluğunu ve uygunluğunu teyit etmek amacıyla önemli bir mekanizma sunar: Yeminli Mali Müşavir (YMM) tasdiki. Özellikle Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 356/A maddesi kapsamında belirlenen bu tasdik zorunluluğu, mükelleflerin faydalandığı avantajların yasal zeminde sağlam bir dayanağa sahip olmasını güvence altına alırken, vergi idaresi ile yaşanabilecek olası ihtilafları da en aza indirmeyi hedefler.
Bu mekanizma, sadece bir bürokratik işlemden öte, hem vergi mükelleflerinin haklarını koruyan hem de devletin vergi gelirlerinin doğru tahakkukunu sağlayan kritik bir denetim aracıdır. Zira tasdik raporları, beyan edilen istisna ve indirimlerin ilgili kanun ve tebliğ hükümlerine uygunluğunu ayrıntılı bir şekilde ortaya koyar.
Kimler Hangi İstisna ve İndirimler İçin Tasdik Raporu Sunmalı?
Gelir Vergisi Kanunu (GVK) ve diğer ilgili mevzuatlarda yer alan çok sayıda istisna ve indirim, belirli şartlar altında YMM tasdikine tabidir. Bu zorunluluk, genellikle maliyetleri yüksek olan veya vergi matrahını önemli ölçüde düşüren avantajlar için geçerlidir. Başlıca tasdike tabi istisna ve indirimler şunlardır:
- Ar-Ge ve Tasarım Faaliyetleri:
- Ar-Ge ve tasarım personeli ücret istisnası (GVK Madde 23/12).
- Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerine ilişkin destek ve teşvikler (GVK Madde 28 ve ilgili tebliğler).
- Ar-Ge ve tasarım harcamaları indirimi (GVK Madde 89/9).
- Yatırım ve Girişimcilik Teşvikleri:
- Yatırım indirimi istisnası (GVK Geçici Madde 61).
- Genç girişimci kazanç istisnası (GVK Madde 59 ve ilgili tebliğler).
- Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ile Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerinde elde edilen kazanç istisnaları (GVK Madde 89/13 ve ilgili kanunlar).
- Belirli Kazanç İstisnaları:
- İhracat kazançlarında istisna ve indirimler (GVK Madde 40/1).
- Yurtdışı inşaat, onarım, montaj, teknik hizmetler ile taşımacılık faaliyetlerinden doğan kazançlar (GVK Madde 40/1 ve 40/8).
- Yurtdışı döviz kazandırıcı faaliyetlerden elde edilen kazançlar (GVK Madde 40/8).
- Gayrimenkul ve iştirak hissesi satış kazancı istisnası (GVK Madde 80).
- Gerçek usulde vergilendirilen ziraî kazanç istisnası (GVK Madde 94/13).
- Serbest meslek kazançlarında belirli oranlarda istisna.
- Kira gelirlerinde istisna ve indirimler.
- Sosyal ve Ekonomik Harcamalar:
- Eğitim ve sağlık harcamaları indirimi (GVK Madde 89/1).
Tasdik Süreci ve Yeminli Mali Müşavirlerin Rolü
Bu istisna ve indirimlerden faydalanmak isteyen mükellefler, ilgili mali yılın gelir vergisi beyannamesini verdikten sonra, genellikle Haziran ayının sonuna kadar YMM tasdik raporunu vergi dairesine sunmak zorundadır. YMM’ler, bu süreçte mükelleflerin mali kayıtlarını, belgelerini ve beyannamelerini detaylı bir şekilde inceleyerek, istisna ve indirimlerin ilgili mevzuata uygunluğunu tespit eder ve hazırladıkları raporla bunu tasdik ederler.
YMM’ler, sahip oldukları mesleki bilgi ve yetki sayesinde, mükelleflerin beyanlarının güvenilirliğini artırır. Bu raporlar, vergi incelemelerinde mükelleflere önemli bir güvence sağlarken, vergi idaresinin de iş yükünü hafifletir.
Tasdik Zorunluluğuna Uyulmamasının Sonuçları
Vergi mükelleflerinin, kanunla belirlenen bu tasdik zorunluluğuna uymaması ciddi sonuçlar doğurabilir. En başta, tasdik edilmeyen istisna ve indirimlerin vergi matrahından indirilmesine izin verilmez. Bu durum, mükellefin daha yüksek vergi ödemesine, gecikme faizi ve vergi ziyaı cezaları ile karşılaşmasına yol açabilir. Ayrıca, vergi incelemelerinde ek risklerle karşılaşma olasılığı da artar.
Bu nedenle, mükelleflerin söz konusu istisna ve indirimlerden tam olarak faydalanabilmeleri ve olası cezai yaptırımlardan kaçınmaları için YMM tasdik sürecini titizlikle yönetmeleri büyük önem taşımaktadır. Zamanında ve doğru bir şekilde hazırlanan tasdik raporları, mali süreçlerde şeffaflığı ve güvenilirliği artırır, böylece mükelleflere hem hukuki hem de finansal açıdan önemli avantajlar sağlar.
