Kızıldeniz’deki jeopolitik gerilimler, küresel ticaret yollarında ciddi aksaklıklara yol açarken, Türkiye’nin Körfez ülkeleriyle olan ticaretini de derinden etkilemeye başladı. Yemen’deki Husilerin ticari gemilere yönelik saldırıları nedeniyle gemilerin rota değiştirmek zorunda kalması, navlun ücretlerini ortalama üç kat artırdı ve taşıma sürelerini 10-15 gün uzattı. Bu durum, özellikle yaş meyve ve sebze gibi hızlı tüketim ürünlerinin ihracatında iptallere yol açıyor.
Uluslararası ticaretteki bu yeni kriz, tedarik zincirlerinde önemli baskılar yaratırken, enflasyonist etkileri de beraberinde getirme riski taşıyor. Küresel ekonomideki toparlanma çabalarını sekteye uğratabilecek bu gelişme, Türkiye’nin ihracat hedeflerini de zorlayabilir.
Kızıldeniz’deki Gerilimler Ticaret Rotasını Nasıl Değiştirdi?
Kimler Etkileniyor ve Neden?
Yemen’deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’nda ticari gemilere yönelik artan saldırıları, küresel deniz ticaretinin ana arterlerinden birini kullanılamaz hale getirdi. Bu saldırılar, dünyanın en büyük nakliye şirketlerini, Süveyş Kanalı yerine Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu’nu dolaşmaya zorluyor. Bu rota değişikliği, gemilerin kat ettiği mesafeyi önemli ölçüde artırarak, yolculuk sürelerine ortalama 10 ila 15 gün ekliyor.
Navlun Maliyetleri Neden Bu Kadar Yükseldi?
- Uzayan Mesafe: Ümit Burnu rotası, Süveyş Kanalı’na göre binlerce mil daha uzun. Bu da gemilerin daha fazla yakıt tüketmesi anlamına geliyor.
- Artan Sigorta Primleri: Riskli bölgelerden geçiş yapmadığı için bile gemi sigorta primleri genel olarak yükseldi.
- Operasyonel Maliyetler: Uzayan yolculuk süreleri, mürettebat, bakım ve diğer operasyonel giderlerde artışa neden oluyor.
- Konteyner Kıtlığı Riski: Gemi dönüş sürelerinin uzaması, konteynerlerin daha uzun süre yolda kalmasına ve limanlarda konteyner bulunabilirliğinin azalmasına yol açabilir.
Bu faktörlerin birleşimi, navlun ücretlerinin kısa sürede ortalama üç katına çıkmasına neden oldu. Özellikle Türkiye’den Körfez ülkelerine yapılan sevkiyatlarda bu artışlar ciddi baskı oluşturuyor.
Türkiye’nin Körfez Ülkeleriyle Ticaretine Etkileri Ne Olacak?
Başakşehir Lojistik Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Hamza, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, navlun fiyatlarındaki artışın Türk ihracatçısını zor durumda bıraktığını belirtti. Hamza, “Babülmendep Boğazı’ndan geçemediği için tüm gemiler Ümit Burnu’nu dolanarak gidiyor. Özellikle yaş meyve ve sebze gibi ürünler için nakliye süresinin bu denli uzaması, ürünlerin raf ömrünü doğrudan etkiliyor. Birçok Körfez ülkesi alıcısı, ürünlerin tazeliğini garanti edemediği için siparişlerini iptal etmeye başladı” dedi.
Yaş Meyve ve Sebze İhracatında Büyük Tehdit
Körfez ülkeleri, Türkiye’nin önemli yaş meyve ve sebze pazarlarından biri. Taşıma süresinin uzaması ve maliyetlerin artması, bu ürünlerin rekabet gücünü zayıflatıyor ve ihracatçıları büyük zararlarla karşı karşıya bırakıyor. İptallerin artması, tarım sektöründe de ciddi kayıplara yol açabilir.
Ekonomik Yansımalar ve Uzun Vadeli Riskler
Navlun maliyetlerindeki bu keskin artış, sadece ihracatı değil, ithalatı da etkileyerek genel enflasyon üzerinde baskı yaratabilir. Tedarik zincirindeki aksaklıklar, hammaddeden nihai ürüne kadar birçok sektörde üretim planlarını bozabilir. Ahmet Hamza, 2020-2021 dönemindeki konteyner krizini hatırlatarak, mevcut durumun benzer hatta daha kötü bir ticaret krizine yol açabileceği konusunda uyardı. Hamza, “Bu durumun bir an önce kontrol altına alınması ve güvenli ticaret koridorlarının yeniden tesis edilmesi gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Körfez’le ticarette iptaller başladı, navlun üçe katlandı mı?
Kesinlikle evet. Kızıldeniz’deki Husilerin saldırıları nedeniyle gemilerin rota değiştirmek zorunda kalması, Türkiye’nin Körfez ülkeleriyle olan ticaretinde navlun ücretlerini ortalama üç katına çıkarmış ve taşıma sürelerini uzatmıştır. Bu durum, özellikle yaş meyve ve sebze gibi ürünlerde sipariş iptallerine yol açmaya başlamıştır.
