Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Genel Başkan Yardımcısı Semih Yalçın, kamuoyunda uzun süredir tartışılan ve mağdur hassasiyetleri nedeniyle büyük önem taşıyan “umut hakkı” konusunda Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ile mutabakata varıldığını açıkladı. Yalçın, düzenlemenin kesinlikle bir genel af niteliği taşımadığını ve terör, cinsel istismar, uyuşturucu ticareti ile adam öldürme gibi ağır suçları kapsamayacağını net bir dille ifade etti.
MHP Genel Merkezi’nde düzenlenen basın toplantısında konuşan Yalçın, 8. Yargı Paketi kapsamında ele alınacak olan “umut hakkı” düzenlemesinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları doğrultusunda, infaz hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde hayata geçirileceğini belirtti. Amaç, ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum olan bireylerin, belirli bir süre cezaevinde kaldıktan sonra topluma yeniden kazandırılma potansiyellerinin değerlendirilmesi ve koşullu salıverilme imkanının getirilmesidir.
“Umut Hakkı” Nedir ve Neden Gündemde?
“Umut hakkı”, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 3. maddesi (işkence ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı) kapsamında değerlendirilen bir kavramdır. AİHM, müebbet hapse mahkum edilen bir kişinin, cezasının infazı sürecinde bir noktada yeniden sosyal yaşama dönme ve cezasının gözden geçirilme umudunun bulunması gerektiğini savunmaktadır. Türkiye’de ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum edilen kişilerin, ömür boyu koşullu salıverilme imkanı olmaksızın cezaevinde kalmaları durumu, zaman zaman AİHM nezdinde ihlal kararlarına konu olmaktaydı. Bu yeni düzenleme, Türkiye’nin uluslararası hukuka uyum sağlama çabalarının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Uzlaşmanın Detayları: Hangi Suçlar Kapsam Dışı?
Semih Yalçın’ın açıklamalarına göre, MHP ve AK Parti’nin üzerinde anlaştığı “umut hakkı” düzenlemesi, toplumsal vicdanı rahatlatacak ve mağdurların hassasiyetlerini gözetecek şekilde şekillendirilmiştir. Bu kapsamda:
- Genel Af Yok: Düzenleme, geçmişte olduğu gibi bir “genel af” veya “örtülü af” niteliği taşımamaktadır.
- Ağır Suçlar Kapsam Dışı: Özellikle terör suçları, cinsel istismar, uyuşturucu madde ticareti ve kasten adam öldürme suçlarından hüküm giyenler bu düzenlemenin dışında tutulmuştur. Bu, kamu güvenliği ve adaletin sağlanması adına kritik bir denge unsuru olarak vurgulanmıştır.
- İnfaz Hukuku Çerçevesinde Düzenleme: “Umut hakkı” ceza infaz kurumlarındaki süreçleri ilgilendiren bir infaz hukuku düzenlemesi olarak ele alınacaktır.
Yeniden Sosyalleşme ve Değerlendirme Süreci
Düzenlemenin temel felsefesi, ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum olan kişilere, belirli bir süre cezaevinde kaldıktan ve rehabilitasyon süreçlerinden geçtikten sonra, topluma yeniden entegre olma şansının verilmesidir. Bu süreç şu şekilde işleyecek:
- Süre Sınırı: Hükümlüler, cezaevinde belirli bir süre geçirdikten sonra dosyaları değerlendirmeye alınacaktır. Bu süre, işlenen suçun niteliği ve sayısı gibi faktörlere bağlı olarak farklılık gösterecektir.
- Değerlendirme Mekanizması: Cezaevinde geçirilen süre zarfında hükümlünün tutumu, iyileşme durumu, topluma uyum sağlama isteği ve tehlikelilik durumunun ortadan kalkıp kalkmadığı gibi kriterler, bağımsız bir kurul tarafından titizlikle değerlendirilecektir.
- Koşullu Salıverilme İhtimali: Yapılan değerlendirme sonucunda, topluma kazandırılmaya uygun bulunan hükümlüler için koşullu salıverilme imkanı doğabilecektir. Ancak bu, mutlak bir hak olmayıp, değerlendirme sonucuna bağlı olacaktır.
MHP’nin Denge Vurgusu
MHP Genel Başkan Yardımcısı Yalçın, partisinin bu konudaki hassasiyetini bir kez daha dile getirerek, düzenlemenin suçlulara yönelik bir ayrıcalık değil, uluslararası normlara uyum ve infaz sistemindeki rehabilitasyon amacını güçlendirme çabası olduğunu belirtti. Toplumun güvenlik kaygılarını anladıklarını ve mağdur haklarına sonuna kadar sahip çıktıklarını vurguladı. Bu uzlaşmanın, adalet sisteminin hem ceza hem de iyileştirme fonksiyonlarını dengeleyen önemli bir adım olduğu ifade edildi.
Meclis gündemine gelmesi beklenen 8. Yargı Paketi ile birlikte “umut hakkı” düzenlemesinin detayları daha da netleşecek ve yasal çerçevesi belirlenecektir.
