Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde şirketlerin kâr payı dağıtımına ilişkin önemli bir netleşme yaşandı. Özellikle 2025 yılı ve sonrasında yapılacak avans kâr payı dağıtımları için Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) 2024 tarihli özelgesi, şirketlerin hangi kârlardan avans kâr payı dağıtabileceği konusundaki belirsizliği ortadan kaldırdı. Bu yeni yorum, avans kâr payı dağıtımının yalnızca geçmiş mali yılın kesinleşmiş kârından yapılabileceğini vurgulayarak, cari yılın ara dönem kârlarından dağıtım yapılmasının yasal olmadığını kesinleştirdi.
Bu gelişme, şirketlerin finansal planlamalarını ve kâr dağıtım politikalarını gözden geçirmeleri gerektiğini ortaya koyuyor. Peki, avans kâr payı dağıtımında geçmişten günümüze neler değişti ve 2025’te şirketleri neler bekliyor?
Avans Kâr Payı Dağıtımının Yasal Çerçevesi ve Geçmişi
Önceden sadece Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) izniyle halka açık şirketler veya belirli statüdeki kuruluşlar (yatırım ortaklıkları gibi) avans kâr payı dağıtabilirken, özel şirketler için bu bir seçenek değildi. Ancak, 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 2012’de yürürlüğe girmesiyle birlikte anonim şirketler ve limited şirketler de belirli şartlar altında avans kâr payı dağıtma imkanına kavuştu. Bu düzenleme, şirketlere finansal esneklik sağlama amacı taşıyordu.
Avans Kâr Payı Dağıtım Şartları Nelerdir?
TTK’nın 509. maddesi ve Ticaret Bakanlığı’nın ilgili tebliği, avans kâr payı dağıtımının yapılabilmesi için şu koşulları zorunlu kılmıştır:
- Bir önceki finansal döneme ait finansal tabloların hazırlanmış olması.
- Şirketin bir önceki faaliyet döneminde net dönem kârı elde etmiş olması.
- Dağıtılacak kârın, geçmiş yıl zararlarını ve kanuni yedek akçeleri karşılamaya yetecek düzeyde olması.
- Ara dönem finansal tablolara göre dağıtılacak avans kâr payına yetecek miktarda kârın mevcut olması.
- Anonim şirketlerde genel kurul, limited şirketlerde ise ortaklar kurulu kararının bulunması.
- Ticaret Bakanlığı’nın “Avans Kâr Payı Dağıtımı Hakkında Tebliğ” hükümlerine uyulması.
2024 GİB Özelgesiyle Gelen Netlik: Neden Önemli?
TTK’nın getirdiği bu esnekliğe rağmen, Vergi Usul Kanunu (VUK) ile Avans Kâr Payı Tebliği arasında zaman zaman yorum farklılıkları yaşanabiliyordu. Özellikle “avans kâr payı” kavramının, cari yılın ara dönem kârlarından mı yoksa bir önceki yılın kesinleşmiş kârından mı yapılacağına dair net bir ifade eksikliği bulunuyordu. Birçok şirket, cari yılın ilk çeyrek veya altı aylık dönem kârlarından avans kâr payı dağıtımına gidebiliyordu.
Ancak, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından 2024 yılında verilen bir özelge, bu konuya son noktayı koydu. Özelge, avans kâr payının sadece bir önceki hesap döneminde elde edilen kâr üzerinden ve o hesap dönemine ilişkin genel kurul/ortaklar kurulu kararının ardından dağıtılabileceğini açıkça belirtti. Bu, avans kâr payının aslında henüz kesinleşmemiş cari yıl kârlarından bir avans değil, geçmiş yılın kesinleşmiş kârının bir parçası olarak erken dağıtımı olduğu anlamına geliyor.
2025 Yılında Şirketler Ne Yapmalı?
Bu özelge ışığında, 2025 yılında avans kâr payı dağıtmayı düşünen şirketlerin aşağıdaki hususlara dikkat etmesi gerekiyor:
- 2025 yılında dağıtılabilecek avans kâr payı, 2024 hesap dönemine ait kesinleşmiş kârdan olmalıdır.
- Bu dağıtım, 2024 hesap dönemine ilişkin genel kurul toplantısının yapılıp finansal tabloların onaylanması ve kâr dağıtım kararının alınmasından sonra gerçekleştirilebilir.
- 2025 yılının ilk çeyrek veya altı aylık ara dönem kârlarından avans kâr payı dağıtımı mümkün değildir.
- Daha önce cari yılın ara dönem kârlarından avans kâr payı dağıtımı yapmış şirketler, bu özelge doğrultusunda finansal durumlarını gözden geçirmeli ve olası hukuki veya vergisel riskleri değerlendirmelidir.
Vergilendirme Boyutu: Stopaj Uygulaması
Avans kâr payı dağıtımı, nakden veya hesaben ödeme yapıldığı anda stopaj (vergi kesintisi) yükümlülüğünü doğurur. Bu vergilendirme, kâr dağıtımının yapıldığı anda gerçekleşir ve şirketlerin maliyet hesaplamalarında dikkate alması gereken önemli bir unsurdur.
Sonuç olarak, GİB’in 2024 özelgesi, avans kâr payı dağıtımı kavramını TTK ve VUK hükümleriyle uyumlu hale getirerek, şirketlere net bir yol haritası sunmuştur. Şirketlerin, gelecekteki avans kâr payı dağıtım kararlarını bu yeni ve kesinleşmiş yoruma göre şekillendirmeleri, olası hukuki ve vergisel sorunların önüne geçmeleri açısından kritik öneme sahiptir.
Avans Kâr Payı 2025 Yılında Hangi Karlardan Yapılabilir?
Avans kâr payı 2025 yılında, sadece 2024 hesap döneminde elde edilen ve 2024 yılına ilişkin genel kurul/ortaklar kurulu kararıyla kesinleşmiş kârlardan yapılabilir. Cari yılın (yani 2025’in) ara dönem kârlarından avans kâr payı dağıtımı yasal değildir.
