Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye ekonomisinin Ocak ayı bütçe dengesi alarm verici bir tablo çizdi. Geçen yılın aynı dönemine kıyasla önemli bir yükselişle, Ocak 2024’te merkezi yönetim bütçesi tam 214,5 milyar lira açık verdi.
Bu rakam, beklentilerin üzerinde bir artışı temsil ederken, faiz dışı denge de 24,3 milyar lira açık vererek, bütçenin temel giderlerinin dahi gelirlerle karşılanamadığını ortaya koydu. Ekonomi yönetimi için mali disiplin açısından kritik bir gösterge olan bu açığın büyüklüğü, yılın ilk ayından itibaren dikkatleri üzerine çekti.
Ocak Ayı Bütçe Performansı: Rakamlar Ne Söylüyor?
Gelirler ve Harcamalar Dengesi
Ocak ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri 446,3 milyar lira olarak gerçekleşirken, bütçe giderleri ise 660,8 milyar liraya ulaştı. Giderlerin gelirleri önemli ölçüde aşması, 214,5 milyar liralık bütçe açığının ana sebebi oldu.
Vergi Gelirlerinde Yüksek Artış
Bütçe gelirleri içerisinde önemli bir paya sahip olan vergi gelirleri, Ocak 2024’te bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 103,5 oranında artarak 399,2 milyar liraya yükseldi. Bu artış oranı, yüksek enflasyonun nominal değerler üzerindeki etkisini ve vergi tahsilatındaki artışı yansıtmaktadır. Ancak, bu güçlü vergi geliri artışına rağmen, giderlerdeki çok daha hızlı yükseliş bütçe açığını büyüttü.
Faiz Dışı Denge
Faiz dışı denge, bütçenin faiz ödemeleri hariç tutularak hesaplanan önemli bir göstergedir. Ocak ayında faiz dışı giderler 636,5 milyar lira olarak gerçekleşirken, faiz dışı gelirler 412,2 milyar lira düzeyinde kaldı. Bu durumda, faiz dışı denge 24,3 milyar lira açık verdi. Bu durum, bütçenin sadece faiz yükü nedeniyle değil, temel harcama kalemleri nedeniyle de açık verdiğini göstermektedir.
Geçen Yıla Göre Çarpıcı Fark
2024 Ocak ayı bütçe verileri, bir önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında dikkat çekici farklılıklar içermektedir:
- Bütçe Açığı: Ocak 2023’te 32,2 milyar lira olan bütçe açığı, Ocak 2024’te 214,5 milyar liraya çıkarak neredeyse yedi kat arttı.
- Faiz Dışı Denge: Ocak 2023’te 49,3 milyar lira faiz dışı fazla veren bütçe, Ocak 2024’te 24,3 milyar lira faiz dışı açık verdi. Bu, bir yılda yaklaşık 73,6 milyar liralık bir kötüleşmeye işaret ediyor.
- Bütçe Giderleri: Geçen yılın Ocak ayında 283,4 milyar lira olan bütçe giderleri, bu yıl 660,8 milyar liraya yükselerek yüzde 133,2 oranında bir artış gösterdi.
- Bütçe Gelirleri: Ocak 2023’te 251,2 milyar lira olan bütçe gelirleri, Ocak 2024’te 446,3 milyar liraya çıkarak yüzde 77,7 oranında arttı. Vergi gelirlerindeki artış oranı yüksek olsa da, genel gelir artışı gider artışının altında kaldı.
Beklentiler ve Ekonomiye Yansımaları
Ocak ayında kaydedilen bu yüksek bütçe açığı, yıl geneli için mali disiplin hedefleri açısından bir soru işareti oluşturuyor. Hükümetin Orta Vadeli Program (OVP) çerçevesinde belirlediği hedeflere ulaşmak için önümüzdeki aylarda daha sıkı bir maliye politikası izlemesi gerekebilir. Yüksek bütçe açığı, enflasyonla mücadele ve kamu borçlanması üzerinde de baskı oluşturma potansiyeli taşımaktadır. Ekonomi yönetimi, bu veriler ışığında harcama disiplini ve gelir artırıcı önlemler konusunda yeni stratejiler geliştirmek durumunda kalabilir.
