Türkiye ekonomisinde sektörlerin toplam net finansal açığı, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde rekor seviyeye ulaşarak 12 trilyon Türk Lirasını aştı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan “Finansal Hesaplar” verilerine göre, bu rakam bir önceki çeyrek olan ikinci çeyrekteki 10 trilyon 900 milyar TL seviyesine göre kayda değer bir artışa işaret ediyor.
Söz konusu artış, özellikle gayri finansal kuruluşlar ve genel yönetim sektörlerinin borçlanma eğilimindeki yükselişten kaynaklanırken, hanehalkı ve finansal kuruluşlar ise net finansal varlıklarını artırarak dengeleyici bir rol oynamıştır. Bu tablo, ekonomik aktörlerin finansal pozisyonlarındaki derin farklılıkları ve genel borçluluk seviyesindeki yükselişi gözler önüne sermektedir.
Kimler Açık Veriyor, Kimler Varlık Topluyor?
Sektörel bazda incelendiğinde, açığın ana kaynağı ve varlık birikiminin seyri daha net anlaşılmaktadır:
Gayri Finansal Kuruluşların Borç Yükü Artıyor
- Üçüncü çeyrekte gayri finansal kuruluşların net finansal borcu, bir önceki çeyreğe göre 743,8 milyar TL gibi önemli bir artış gösterdi.
- Bu yükselişle birlikte sektörün toplam net finansal borcu 8 trilyon 576,2 milyar TL‘ye ulaştı. Bu, toplam açığın en büyük bileşenini oluşturuyor ve şirketlerin finansman ihtiyaçlarının artarak devam ettiğini gösteriyor.
Genel Yönetim Sektöründe Net Borç Yükselişi
- Genel yönetim sektörünün net finansal borcu da üçüncü çeyrekte 316,5 milyar TL artışla 2 trilyon 731,4 milyar TL seviyesine çıktı.
- Bu durum, kamu kesiminin borçlanma ihtiyacının sürdüğünü ve bütçe dengeleri üzerindeki baskının devam ettiğini ortaya koyuyor.
Hanehalkı ve Finansal Kuruluşlar Net Varlıklarını Artırdı
Gayri finansal kuruluşlar ve genel yönetimin aksine, hanehalkı ve finansal kuruluşlar net varlık pozisyonlarını güçlendirmeye devam etti:
- Hanehalkı: Hanehalkının net finansal varlıkları üçüncü çeyrekte 196,5 milyar TL artarak 3 trilyon 37,1 milyar TL‘ye yükseldi. Bu artış, vatandaşların birikim eğilimlerinin devam ettiğini veya enflasyona karşı korunma amaçlı varlık edinme çabalarını yansıtabilir.
- Finansal Kuruluşlar: Finansal kuruluşlar da bu dönemde net finansal varlıklarını 657,3 milyar TL artırarak 247,9 milyar TL‘ye taşıdı. Finans sektörünün bu performansı, ekonomideki fon akışında oynadığı merkezi rolü ve varlık yönetimindeki gücünü sergiliyor.
Sektörlerin Toplam Açığı Neden Önemli?
Sektörlerin toplam finansal açığındaki artış, makroekonomik istikrar ve finansal piyasalar açısından önemli çıkarımlar taşımaktadır. Toplam borçluluk seviyesinin yükselmesi, gelecekteki faiz giderleri, yatırım kararları ve genel ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratabilir. Özellikle gayri finansal kesimin artan borç yükü, şirketlerin finansal sağlığı ve yeni yatırım yapma kapasiteleri açısından yakından izlenmesi gereken bir göstergedir.
Merkez Bankası’nın açıkladığı bu veriler, Türkiye ekonomisindeki sektörel dengeleri anlamak ve gelecekteki politikaları şekillendirmek için kritik bir referans noktası sunmaktadır. Borçluluk trendlerinin devam edip etmeyeceği, önümüzdeki çeyreklerdeki ekonomik gelişmelerle birlikte daha net ortaya çıkacaktır.
