Türkiye, dünya un ihracat lideri konumunu korumasına rağmen, en büyük pazarlarından biri olan Irak’a yaptığı un ihracatında 2023 yılında ciddi bir daralma yaşadı. Türk Un Sanayicileri Federasyonu (TFÜF) Başkanı Eren Günhan Ulusoy’un açıklamalarına göre, Irak’a un ihracatı bir önceki yıla göre tam %65 oranında düşerek 360 bin tona geriledi. Bu keskin düşüş, sektörde yeni pazar arayışlarını ve stratejik değişimleri tetikliyor.
Irak pazarındaki bu dramatik gerileme, Türkiye’nin toplam un ihracatındaki düşüşte de önemli rol oynadı. Genel ihracat 2022’deki 3,5 milyon tondan 2023’te 2,3 milyon tona gerileyerek %34’lük bir azalış gösterdi. Değer bazında ise 2022’de 1,2 milyar dolar olan toplam ihracat, 2023’te 940 milyon dolara düştü. Bu veriler, dünya lideri olan Türk un sektörünün önemli bir sınavdan geçtiğini gözler önüne seriyor.
Neden Bu Kadar Sert Bir Düşüş Yaşandı?
Irak’a yapılan un ihracatındaki keskin düşüşün ana nedenleri, Irak hükümetinin uyguladığı ticari politikalar ve yerel sanayiyi destekleme çabaları olarak öne çıkıyor:
- Gümrük Vergisi Artışı: Irak, ithal una uyguladığı gümrük vergilerini önemli ölçüde artırdı. Bu durum, Türk ununun Irak pazarındaki rekabetçiliğini doğrudan etkiledi.
- Lisanslama ve Kotalar: Irak’ın, ithalatı kısıtlamak amacıyla lisanslama ve kota uygulamalarını devreye sokması, Türk un sanayicilerinin bu pazara erişimini zorlaştırdı.
- Yerel Üretimi Teşvik: Irak, kendi iç üretimini artırma ve yerli sanayicilerini destekleme politikaları izledi. Bu çerçevede, kendi un üretim kapasitesini ve kalitesini yükseltti.
Irak Pazarındaki Dönüşümün Detayları
TFÜF Başkanı Eren Günhan Ulusoy, yaptığı değerlendirmede, “2022 yılında Irak’a 1 milyon 29 bin ton un ihraç etmiştik. Ancak 2023’te bu rakam 360 bin tona kadar geriledi. Bu, yaklaşık 669 bin tonluk bir kayıp anlamına geliyor” dedi. Ulusoy, Irak’ın kendi üreticilerini sübvanse ettiğini, buğday ithalatına ve üretimine önemli destekler verdiğini belirtti. Bu durumun, Türk un sektörünü yeni stratejiler geliştirmeye ittiğini vurguladı.
Sektörün Yeni Rota Arayışı ve Beklentiler
Irak pazarındaki bu daralmanın ardından Türk un sanayicileri, alternatif pazarlara yönelme stratejileri üzerinde yoğunlaşıyor. Özellikle Afrika kıtası, Yemen, Suriye ve Sudan gibi ülkeler, Türk ununun yeni hedef pazarları arasında yer alıyor. Sektör temsilcileri, uzun yıllara dayanan deneyim ve büyük yatırımlarla elde edilen üretim kapasitesini koruyarak büyümeye devam etmeyi hedefliyor.
Eren Günhan Ulusoy, sektörün yeni pazarlara açılması ve mevcut pazarlardaki konumunu güçlendirmesi için devlet desteğinin önemine dikkat çekti. Ulusoy, “Sektör olarak çok büyük yatırımlarımız var. Dünyada lideriz ve liderliğimizi sürdürmek istiyoruz. Bu noktada yeni pazarlara erişim konusunda hükümetimizden daha fazla destek bekliyoruz” ifadelerini kullandı. Bu destekler, ihracatın önündeki engellerin kaldırılması, yeni ticaret anlaşmaları yapılması ve Türk ununun tanıtım faaliyetlerinin artırılması gibi konuları kapsayabilir.
Türkiye un sanayisi, yaşadığı bu zorlu döneme rağmen, yüksek kaliteli ürünleri ve geniş üretim kapasitesiyle dünya pazarındaki liderliğini sürdürme kararlılığında. Irak pazarındaki düşüş bir ders niteliğinde olsa da, sektörün esnekliği ve adaptasyon yeteneği sayesinde yeni fırsatlar yaratması bekleniyor.
