Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan verilere göre, ülkenin Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu (Net UYP), Kasım 2023 itibarıyla eksi 313,9 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, bir önceki ay olan Ekim’deki eksi 316,5 milyar dolarlık pozisyona kıyasla, dış finansal pozisyonda hafif bir iyileşmeye işaret ediyor.
Net UYP, bir ülkenin yurt dışındaki varlıkları ile yurt dışına olan yükümlülükleri arasındaki farkı gösteren kritik bir makroekonomik göstergedir. Bu pozisyonun ekside olması, ülkenin yabancılara karşı net borçlu olduğunu ifade ederken, kasım ayındaki iyileşme, varlıklardaki artışın yükümlülüklerdeki artıştan daha yüksek olmasından kaynaklandı.
Net UYP Bileşenlerindeki Değişimler
Kasım 2023’te, Türkiye’nin yurt dışındaki varlıkları Ekim ayına göre 4,2 milyar dolar artarak 326,6 milyar dolara yükseldi. Aynı dönemde, ülkenin yurt dışına olan yükümlülükleri ise 1,6 milyar dolar artışla 640,5 milyar dolara ulaştı. Bu dengedeki değişim, net pozisyonun daralmasına katkı sağladı.
Varlıklardaki Artışın Kaynakları
- Rezerv Varlıklar: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) rezerv varlıkları, Ekim ayına göre 0,5 milyar dolar azalarak 134,1 milyar dolara geriledi.
- Diğer Yatırımlar: Bu kategorideki artışlar dikkat çekti. Doğrudan yatırımlar ile portföy yatırımları da kasım ayında artış gösteren diğer kalemler oldu. Özellikle diğer yatırımlar 4,6 milyar dolarlık önemli bir artış kaydetti.
Yükümlülüklerdeki Değişimler
- Doğrudan Yatırımlar: Piyasa değeri açısından incelendiğinde, doğrudan yatırımlar (yükümlülükler), değerleme etkisiyle 0,9 milyar dolar azaldı.
- Portföy Yatırımları: Bu kalem 2,2 milyar dolar artış gösterdi.
- Diğer Yatırımlar: Kur ve fiyat değişimlerinin etkisiyle 0,3 milyar dolarlık bir artış yaşandı.
Sektörlere Göre Uzun ve Kısa Vadeli Kredi Borçları
Net UYP verileri aynı zamanda Türkiye’deki farklı sektörlerin yurt dışından sağladığı kredi borçlarının detaylı bir görünümünü de sunmaktadır. Kasım 2023 sonu itibarıyla, sektör bazındaki borçluluk durumu şu şekilde özetlenebilir (2022 yıl sonu ile karşılaştırmalı):
Bankacılık Sektörü
- Uzun Vadeli Krediler: Bankaların uzun vadeli kredi borçları (orijinal vadesine göre) 169,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam, 2022 yıl sonunda 170,8 milyar dolardı.
- Kısa Vadeli Krediler: Kısa vadeli kredi borçları ise 12,8 milyar dolar seviyesindeydi. 2022 yıl sonunda bu miktar 12,7 milyar dolar idi.
Diğer Sektörler (Bankacılık Dışı)
- Uzun Vadeli Krediler: Bankacılık dışı sektörlerin uzun vadeli kredi borçları 86,8 milyar dolar olarak kaydedildi. 2022 yıl sonunda ise bu rakam 90,7 milyar dolardı.
- Kısa Vadeli Krediler: Kısa vadeli kredi borçları 25,0 milyar dolara geriledi. 2022 yıl sonunda bu rakam 26,0 milyar dolar seviyesindeydi.
Genel Yönetim
- Uzun Vadeli Krediler: Genel yönetimin uzun vadeli kredi borçları 14,6 milyar dolar olarak tespit edildi. 2022 yıl sonunda ise bu rakam 16,5 milyar dolardı.
- Kısa Vadeli Krediler: Kısa vadeli kredi borçları 0,2 milyar dolar seviyesinde sabit kaldı ve 2022 yıl sonuyla aynı seviyeyi korudu.
Genel olarak bakıldığında, Kasım 2023 itibarıyla Türkiye’nin Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu’nda gözlenen hafif iyileşme, yurt dışı varlıkların yükümlülüklerden daha hızlı artmasıyla sağlandı. Bu durum, ülkenin dış finansal denge dinamiklerindeki değişimleri yakından takip eden piyasalar için önemli bir gösterge olmaya devam ediyor.
